Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Tuncay Yılmaz

Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

I. Giriş

Maddi ve manevi tazminat davalarında yargılama giderlerinin önemli bir unsurunu oluşturan karşı vekalet ücretinin belirlenmesi, özellikle davanın tamamen reddedildiği durumlarda uygulamada hukuki tartışmalara neden olmaktadır. Tartışmanın temelinde, konusu para ile ölçülebilen tazminat taleplerinin reddi halinde davalı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin dava değeri üzerinden nispi olarak mı, yoksa Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde (AAÜT) öngörülen maktu tutar üzerinden mi hesaplanacağı sorunu bulunmaktadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 323/1-ğ maddesi uyarınca vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmaktadır. HMK m. 326 kapsamında ise, kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere, yargılama giderleri aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilmektedir.

Bununla birlikte, davanın reddedilmiş olması, davalı lehine mutlaka dava değeri üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedileceği anlamına gelmemektedir. Vekalet ücretinin niteliği ve miktarı belirlenirken Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin genel hükümleri yanında, dava türüne özgü düzenlemelerin de dikkate alınması gerekmektedir.

Özellikle maddi ve manevi tazminat davaları bakımından Tarife'de öngörülen özel hükümler, davanın tamamen reddedilmesi halinde genel nispi ücret uygulamasından ayrılan bir düzenleme getirmektedir.

Bu çalışmada, maddi ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı veya birlikte ileri sürüldüğü davaların tamamen reddedilmesi halinde uygulanacak vekalet ücretinin niteliği; ilgili Tarife hükümleri, yargı kararları ve mahkemeye erişim hakkı çerçevesinde incelenecektir.

II. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi Bakımından Hukuki Çerçeve

A. Nispi ve maktu vekalet ücreti ayrımı

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde vekalet ücreti, uyuşmazlığın niteliğine ve ilgili Tarife hükümlerine göre maktu veya nispi olarak belirlenmektedir. Maktu vekalet ücreti, dava konusu miktardan bağımsız olarak Tarife'de öngörülen sabit tutarı ifade etmektedir. Nispi vekalet ücreti ise uyuşmazlığın parasal değeri üzerinden Tarife'deki oranlar esas alınarak hesaplanmaktadır. Kural olarak konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen davalarda nispi vekalet ücreti uygulanması mümkün olmakla birlikte, Tarife'de belirli dava türleri veya belirli karar sonuçları için özel hükümler öngörülmüş olabilir.

Bu nedenle tazminat davasının konusu para olmasına rağmen, davanın tamamen reddi halinde vekalet ücretinin mutlaka nispi olarak belirlenmesi gerektiği söylenemez. Burada belirleyici olan, davanın parasal niteliğinden ziyade, Tarife'nin davanın reddi bakımından öngördüğü özel düzenlemelerdir.

B. Maddi tazminat taleplerinin tamamen reddi: AAÜT m. 13/4

Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur.

Bu düzenleme, maddi tazminat isteminin tamamen reddedilmesi halinde vekalet ücretinin dava değeri üzerinden nispi olarak hesaplanması yerine, Tarife'nin İkinci Kısım İkinci Bölümünde öngörülen maktu ücretin esas alınmasını gerektirmektedir.

Dolayısıyla davacının talep ettiği maddi tazminatın miktarı yüksek olsa dahi, talebin tamamen reddedilmesi halinde yalnızca bu miktardan hareketle nispi vekalet ücretine hükmedilmesi, anılan özel düzenlemeyle bağdaşmayacak maktu vekalet ücretine hükmedilecektir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 26.04.2022 tarihli, 2022/2382 E. ve 2022/4165 K. sayılı kararına konu uyuşmazlıkta maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddedilmesine rağmen davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, maddi ve manevi tazminat talepleri reddedilen davacı aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Daire, her iki talep bakımından ayrı ayrı 4.080 TL maktu vekalet ücreti belirleyerek hükmü düzelterek onamıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 16.05.2022 tarihli, 2022/2167 E. ve 2022/4576 K. sayılı kararında Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, maddi ve manevi tazminat taleplerinin tümden reddedilmesi üzerine nispi vekalet ücretine hükmedilmesini isabetsiz bulmuştur. Daire, o tarihteki AAÜT m. 10/3 ve m. 13/4 hükümlerini esas alarak maddi ve manevi tazminat taleplerinin her biri yönünden ayrı ayrı maktu vekalet ücreti belirlemiş ve hükmü düzelterek onamıştır. Bu karar, tazminat taleplerinin aynı dava içerisinde ileri sürülmesinin, vekalet ücretinin toplam dava değeri üzerinden nispi hesaplanmasını gerektirmediğini göstermektedir.

C. Manevi tazminat taleplerinin tamamen reddi: AAÜT m. 10/3

Manevi tazminat davalarının tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur. Bu hüküm uyarınca manevi tazminat talebinin tamamen reddedilmesi durumunda da davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.

Manevi tazminat talebinin parasal bir miktarla ifade edilmesi, tek başına nispi vekalet ücretine hükmedilmesini haklı kılmamakta mevzuat gereği maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.

D. Maddi ve manevi tazminat taleplerinin birlikte ileri sürülmesi: AAÜT m. 10/4

Maddi ve manevi tazminat taleplerinin aynı davada ileri sürülmesi durumunda ise ayrı bir sorun ortaya çıkmaktadır: Her iki talep bakımından tek bir vekalet ücretine mi, yoksa ayrı ayrı vekalet ücretlerine mi hükmedilecektir?

Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir.

Bu düzenleme, maddi ve manevi tazminat taleplerinin birlikte ileri sürülmesinin, vekalet ücretlerinin tek bir kalemde değerlendirilmesini gerektirmediğini ortaya koymaktadır.

Buna göre, her iki tazminat talebinin tamamen reddedildiği bir davada:

• Maddi tazminat isteminin reddi nedeniyle AAÜT m. 13/4 uyarınca maktu vekalet ücreti,
• Manevi tazminat isteminin reddi nedeniyle AAÜT m. 10/3 ve m. 10/4 uyarınca ayrıca maktu vekalet ücreti

takdir edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin mevcut 13/4, 10/3 ve 10/4 maddeleri gereği maddi ve manevi tazminat talepli davaların tümden reddi durumunda maktu vekalet ücretine hükmedilmektedir.