Borçlarını ödemekte zorlanan borçlunun şartları varsa konkordatoya başvurması mümkündür. Bu başvurunun mahkemeye yapılması gerekir. İşbu yazıda konkordato talebinin hangi mahkemeden isteneceği konusu ele alınmıştır.

Bir talebin hangi mahkemeden isteneceği konusu, yargılama hukukunda görev ve yetki kavramları çerçevesinde açıklanır. Mahkemenin görevine ilişkin kurallar kanunla belirlenir. Konkordato talebinde görevli mahkemenin hangisi olduğu İcra ve İflâs Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiştir. Bu kapsamda konkordato talebi bakımından görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olarak belirlenmiştir (İİK m. 285/3). Göreve ilişkin kurallar aynı zamanda dava şartı olduğundan (HMK m. 114), görevsiz mahkemede açılan dava, dava şartı eksikliği sebebiyle usulden reddedilir. Öyleyse görevli mahkemenin doğru şekilde belirlenmesi önemlidir.

HSK tarafından alınan kararla konkordato talepleri bakımından asliye ticaret mahkemelerinin daireleri arasında ihtisaslaşma sağlanmıştır. Bu karara göre, üçten fazla asliye ticaret mahkemesi bulunan yerlerde 1, 2 ve 3 numaralı asliye ticaret mahkemeleri konkordato taleplerini inceler. Örneğin, İstanbul’da konkordato başvurularında bu mahkemeler görevlidir. Esasen bu durum görev ilişkisinden farklıdır. Bununla birlikte, uygulamada göreve ilişkin bazı kuralların uygulandığı ve mahkemelerin görevsizlik kararı verdiği de görülmektedir.

Konkordatoda yetkili mahkemeye ilişkin kurallar İcra ve İflas Kanunu’nda özel olarak düzenlenmiştir. Kanun’un 285 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yetki borçlunun iflasa tabi olup olmadığına göre farklı düzenlenmiştir. İlgili hükme göre, iflasa tabi olan borçlu için 154 üncü maddenin birinci veya ikinci fıkralarında yazılı yerdeki, iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir.

Konkordatoya başvuranların çoğunluğu iflasa tabi kişiler olsa da konkordato başvurusu için bu husus şart değildir. İflasa tabi olmayan kişiler de konkordatoya başvurabilir. Böyle bir durumda yetkili mahkeme, başvuranın yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümlerine göre belirlenir.

İflasa tabi kişilerin konkordatoya başvurması durumunda yetkili mahkeme, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir. Muamele merkezi, yerleşim yeri kavramından farklıdır ve uygulamamıza göre borçlunun ticari faaliyetini yoğunlaştırdığı yer olarak kabul edilir. Dikkat edilirse, muamele merkezinin başvurudan önce belli bir süre aynı yer olması şart koşulmamıştır. Bu durum, bazen borçluların muamele merkezini başvurudan önce, sürecin daha rahat ve kabul oranının daha fazla olduğunu düşündükleri mahkemenin yargı çevresine taşımalarına neden olmaktadır. Nitekim bu hususu engellemek adına 2026 yılında HSK tarafından verilen kararla İstanbul’da asliye ticaret mahkemeleri İstanbul Mahkemeleri olarak birleştirilmiştir. Bu durum, konkordatoya ilişkin verilen kararlarda birlik sağlanabilmesi adına da olumludur.

Konkordatoda mahkemenin yetkisi, görevde olduğu gibi dava şartıdır. Zira burada kesin yetki söz konusu olur. Dolayısıyla yetkisiz mahkemeye yapılan başvurunun dava şartı eksikliğinden reddi gerekir.