Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Sude Naz Ayaksız

Notice: Undefined variable: grid_data in /home/u8284090/sen.av.tr/assets/php/function.php on line 84

Türkiye stratejik konumu, gelişmiş üretim altyapısı ve iç pazarıyla yabancı yatırımcılar açısından önemli yatırım merkezlerinden biridir.

Türkiye’de faaliyet göstermek isteyen şirketler açısından vergi sisteminin doğru anlaşılması, yatırım süreçlerinin sağlıklı şekilde planlanabilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Türk vergi sistemi doğrudan vergiler, dolaylı vergiler ve işlem bazlı yükümlülüklerden oluşan kapsamlı bir yapıya sahiptir.

Yazımızda, Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin tabi olduğu temel vergi türleri, beyan ve ödeme süreçleri genel hatlarıyla ele alınmıştır.

Türkiye’de Şirketler İçin Kurumlar Vergisi Sistemi
Kurumlar vergisi şirketlerin bir hesap dönemi sonunda elde ettikleri kazanç üzerinden ödenen temel vergi türüdür (5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 1).
Kurumlar vergisi ödenirken temel alınan kurum kazancı, kurumların bir hesap dönemi sonunda kazandıkları net karı ifade eder (KVK m. 6).
Kurumlar vergisinin ödenmesinde tam mükellef ve dar mükellef olmak üzere ikili bir ayrıma gidilir (KVK m. 3).
Tam Mükellef Kurum: Kanuni veya iş merkezi Türkiye’de yer alan kurumlar tam mükellef kurumlardır. Bu kurumlar hem Türkiye’deki faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar üzerinden hem de yurtdışında ki faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar üzerinden kurumlar vergisi ödemekle yükümlüdürler (KVK m. 3/1).
Dar Mükellef Kurum: Kanuni veya iş merkezi Türkiye’de yer almayan kurumlardır. Bu kurumlar yalnızca Türkiye sınırları içerisindeki faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar üzerinden kurumlar vergisi ödemekle yükümlüdürler (KVK m. 3/2).
Yıllık Kurum Kazancına Uygulanan Oranlar (KVK m. 32)

Kural olarak kurumlar vergisi kurumların elde ettiği yıllık kazanç üzerinden %25 oranında alınmaktadır yükümlüdürler.
Fakat bazı kurumlar için bu oran %30 olarak uygulanmaktadır. Bu kurumlar ise;
Bankalar,
6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketler,
Elektronik ödeme ve para kuruluşları,
Yetkili döviz müesseseleri,
Varlık yönetim şirketleri,
Sermaye piyasası kurumları,
Sigorta ve reasürans şirketleri,
Emeklilik şirketleri,
2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 3996 sayılı Kanuna göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde gerçekleştirilen projelerde sözleşmenin tarafı olarak faaliyette bulunan şirketler, 
2025 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 6428 sayılı Kanun hükümlerine göre kamu özel iş birliği modeli çerçevesinde yürütülen projelerde sözleşmenin tarafı olarak faaliyette bulunan şirketler.

Kurumlar Vergisi Beyan ve Ödeme Dönemi

Kurumlar vergisi beyannamesi bir önceki takvim yılı için düzenlenir ve vergi yükümlülerinin düzenlenen bu beyannameyi her yıl 1-30 Nisan tarihleri arasında vermeleri gerekir (KVK m. 14).
Örneğin, 2026 yılında 2025 yılı için kurumlar vergisi beyannamesi hazırlanır ve bu beyanname 1 Nisan 2026 ve 30 Nisan 2026 tarihleri arasında bildirilir.
Kurumlar vergisinin ödenmesi için süre belirlenen süre beyannamenin yapılması için belirlenen süreyle aynıdır (KVK m. 21).

Türk Katma Değer Vergisi Sisteminin Genel Yapısı
Katma değer vergisi mal ve hizmetlerin üretiminden tüketiciye ulaşmasına kadar geçen aşamalarda eklenen her değerin vergilendirilmesi esasına dayanan, tahsilatı işletmeler tarafından yapılıp ödemesi ise tüketiciler tarafından yapılan vergi türüdür (3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 1).
Türk Katma Değer Vergisi sistemi indirim mekanizmasına dayalı olup şirketler faaliyetleri kapsamında ödedikleri katma değer vergisini belirli şartlar dahilinde mahsup edebilmektedir (KDVK m. 29).
Katma Değer Vergisinde Uygulanan Oranlar

Katma değer vergisi ürün ya da hizmetin türüne göre değişiklik göstermekle beraber, genellikle %1, %10 ve %20 gibi farklı oranlar üzerinden belirlenmektedir (KDVK m. 28).
%20 katma değer vergisi oranı: Lüks tüketim ürünleri, elektronik, mobilya, beyaz eşya gibi ürün ve hizmetlerde uygulanır (Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı).
%10 katma değer vergisi oranı: Süt ve süt ürünleri gibi temel tüketim ürünleri ve restoran hizmetleri, otel konaklamaları gibi hizmetlerde uygulanır (Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı).
%1 katma değer vergisi oranı: Ekmek, un, bakliyat gibi temel gıda ürünleri ve bazı tarım ürünlerinde uygulanır (Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı).
Katma Değer Vergisi Beyan ve Ödeme Dönemi

Tüketicilerden tahsil edilen katma değer vergisi, tahsili takip eden ayın 28. gününün sonuna kadar katma değer vergisi beyannamesi ile bildirilmesi gerekmektedir KDVK m. 41).
Katma değer vergisinin ödenmesi için süre belirlenen süre beyannamenin yapılması için belirlenen süreyle aynıdır.

Şirketler Açısından Stopaj Yükümlülükleri
Stopaj kesintisi vergi kanununda öngörülen oranlarda vergi kesintisi yapılmasını ifade eder. Stopaj vergisi, gelir ve kurumlar vergisine tabi kazançlar için gelirin elde edilmesi sırasında kaynaktan kesilen ve ilgili vergi dairesine yatırılan bir vergi türüdür. Vergi yükümlüsü ilgili vergi dairesine ödemeyi yaptıktan sonra vergi borcu ödenmiş olur.
Stopaj Kesintisi Oranları

Stopaj kesintisi farklı oranlarda uygulanır. Bunun nedeni vergi kanununda öngörülen vergi oranlarının birbirlerinden farklı olmasıdır.
Stopaj Kesintisi Beyan ve Ödemesi

Stopaj kesintilerinin beyanı vergi beyannameleri üzerinden gerçekleştirilir.
Stopaj kesintisi yapılan vergi yükümlüleri beyan dönemi sonunda vergi borçlarını ödeyebilirler.

Türkiye’de Geçici Vergi (Peşin Vergi) Uygulaması
Geçici vergi, gelir vergisi ve kurumlar vergisi yükümlülerinin yıllık olarak tek seferde vergi ödemesi yapması beklenmeden üçer aylık dönemlerde elde edilen kazanç üzerinden, verginin önceden tahsil edilmesini sağlayan vergi türüdür. Özetle, geçici vergi işletmelerin sene içerisinde elde ettiği kazançlar üzerinden üçer aylık dönemlerde ödenen vergidir (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.120).
Ödenen geçici vergi yıl sonunda gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannamesinden mahsup edilir.
Geçici Vergi Oranları

Geçici vergi oranları %15, %25 ve %30 olmak üzere farklılık gösterir.
%15 geçici vergi oranı: Şahıs işletmeleri, serbest meslek erbapları gibi gelir vergisi yükümlüleri için geçerli olan orandır.
%25 geçici vergi oranı: Limited ve anonim şirketler gibi kurumlar vergisi mükellefleri için geçerli olan orandır.
%30 geçici vergi oranı: Bankalar ve finansal kurumlar için geçerli olan orandır.
Geçici Vergi Beyan ve Ödemesi

Yıl içinde elde edilen kazançlara göre geçici vergi beyannamesi 3 dönem halinde verilir.
Birinci dönem Ocak, Şubat ve Mart aylarını kapsar ve beyan dönemi Mayıs ayının 17. günü akşamına kadar verilebilir.
İkinci dönem Nisan, Mayıs ve Haziran aylarını kapsar ve beyan dönemi Ağustos ayının 17. günü akşamına kadar verilebilir.
Üçüncü dönem Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsar ve beyan dönemi Kasım ayının 17. günü akşamına kadar verilebilir.
Geçici vergi ödemesi beyannamenin verildiği ay içerisinde yapılır.

Türk Vergi Sisteminde Damga Vergisi
Damga vergisi hukuki ve ticari geçerliliği olan belgeler üzerinden alınan bir vergi türüdür (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu m.1).
Kural olarak damga vergisini ödeme yükümlülüğü belgeyi imzalayan taraflar üzerindedir. Belgenin imzalanması veya hukuken geçerlilik kazanmasıyla birlikte damga vergisi ödeme yükümlülüğü ortaya çıkar.
Ticari sözleşmeler, kira sözleşmeleri, maaş bordroları ve ücret ödemeleri, beyannameler ve resmi bildirimler, ihale kararları ve teklif belgeleri, kefalet ve teminat sözleşmeleri damga vergisine tabi belgelere örnek olarak gösterilebilir (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı tablo).
Damga Vergisi Tutarları ve Oranları

Damga vergisi kullanılan belgenin niteliğine göre nispi veya maktu olarak uygulanır (DVK m. 10).
Örneğin 2026 yılında ticari sözleşmeler için damga vergisi oranı binde 9,48 iken kurumlar vergisi beyannamesi için damga vergisi tutarı 1.605,80 TL’dir.
Kağıt üzerinden alınacak damga vergisinin belirlenen üst sınırı geçmesinin engellenmesi için damga vergisinde tavan tutar uygulaması uygulanır. Buna göre, 2026 yılı için en yüksek damga vergisi oranı 29.115.961,10 TL olabilir.
Damga Vergisi Beyan ve Ödemesi

Damga vergisi beyannamesi belgenin düzenlendiği ayı takip eden ayın 23. gününe kadar verilir.
Damga vergisi ödemesi ise beyannamenin verildiği ayın 26. gününe kadar ödenir (DVK m. 22). Fakat noter işlemleri gibi bazı işlemlerde damga vergisi işlem sırasında peşinen tahsil edilir.

Türkiye’de Özel Tüketim Vergisi Sistemi
Özel tüketim vergisi lüks, sağlığa ve çevreye zararlı olarak nitelendirilen ürünler ya da yüksek katma değere sahip olan ürünler üzerinden alınan dolaylı bir vergi türüdür (4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu m. 1).
Özel Tüketim Vergisi Beyannamesi ve Ödemesi

Özel tüketim vergisi beyannamesi, malın hangi özel tüketim vergisi listesinde yer aldığına göre farklı sürelerde verilir (ÖTVK m. 14).
(I) sayılı listedeki mallarda, ayın ilk 15 gününde yapılan teslimler için beyanname aynı ayın 25’ine kadar; ayın ikinci 15 günündeki teslimler için ise takip eden ayın 10’una kadar verilir.
(II) sayılı listedeki mallarda beyanname, aracın kayıt ve tescil işleminden önce verilir.
(III) ve (IV) sayılı listedeki mallarda ise teslim tarihini takip eden ayın 15’inci günü sonuna kadar beyanname verilmesi gerekir.
Özel tüketim vergisi ürün ya da mal ilk kez alınırken bir defalık ödenir.
Vergi yükümlülüklerinin süresinde yerine getirilmemesi halinde idari para cezaları, gecikme faizleri ve vergi ziyaı yaptırımları gündeme gelebilmektedir gelebilmektedir (213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 344 vd.).

Türkiye’nin gelişen yatırım ekosistemi, stratejik coğrafi konumu ve teşvik mekanizmaları yabancı yatırımcılar açısından önemli fırsatlar oluşturmaktadır. Bununla birlikte, vergi süreçlerinin düzenli şekilde takip edilmesi, beyannamelerin süresinde verilmesi ve yükümlülüklerin doğru şekilde yerine getirilmesi şirketler açısından hem mali düzenin korunması hem de idari yaptırımların önüne geçilmesi bakımından öneme sahiptir. Bu nedenle, şirketlerin mali süreçlerini yönetebilmek ve yaptırımlarla karşılaşmamak adına vergi yükümlülüklerini düzenli şekilde takip etmeleri büyük önem taşımaktadır.